پایگاه ارشد علوم دامی

تلقيـح در زمان ثابت

نویسنده : حسین واثقی دودران | تاریخ : 17:56 - شنبه چهارم مرداد 1393

تلقيـح در زمان ثابت

 

در سالهای اخیر صنعت دامداری در کشور ما توسعه چشمگیری داشته است، همچنین به علت آشنایی روز افزون مردم با فواید مصرف شیر، میزان مصرف آن در حال رشد و رو به افزایش است.

بهبود ژنتیکی عملکرد هر گاو شیرده و افزایش تعداد گاو مولد از روش های مهم افزایش سطح تولید شیر می باشند.

برای این منظور صفات اقتصادی گاوهای شیری را می توان به دو گروه صفات تولیدی و صفاتی که به طور غیرمستقیم بر بازده اقتصادی گاو شیری تاثیر دارند، تقسیم بندی نمود که از مهمترین این صفات می توان به صفات تولیدمثلی اشاره کرد.

کارایی تولیدمثلی [1] درگله هاي گاوشیري با تلقیح گاوها در مدت کوتاهی پس از پایان دوره انتظار اختیاري[2] افزایش می یابد، دلیل این امر بهبود میزان آبستنی به دنبال اولین تلقیح، افزایش میزان زنده مانی جنین و رویان و تلقیح مجدد گاوهاي غیرآبستن می باشد.

 میزان آبستنی به وسیله دو فاکتورمیزان فحل یابی و میزان گیرایی محاسبه می شود.

به نظر می رسد افزایش میزان فحل یابی روش آسان تري براي افزایش میزان آبستنی باشد.

عواملي نظير كوتاه بودن زمان بروز علائم فحلي در گاو، پايين بودن درصد دامهاي فحل در گله (50-30 درصد) ، دوره طولاني آنستروس و وقوع فحلي هاي خاموش در مرحله پس از زايش بر ميزان فحل يابي گله تاثير سوء دارند، بطوريكه از يك طرف تنها 50 درصد فحلي ها تشخيص داده شده و از طرف ديگر30-5 درصد دام ها در زمان نامناسب تلقيح مي شوند.

با توجه به موارد فوق ظاهرا ًپايين بودن ضريب فحل يابي بويژه در دامداری های صنعتي بزرگ، مي تواند به عنوان عامل مهمی در افزايش روزهاي باز پس از زايش به حساب آيد، براي افزايش ميزان فحل يابي، حداقل سه بار مشاهده روزانه لازم و ضروري است.

از آنجائيكه سه بار مشاهده روزانه براي تشخيص فحلي وقت گير می باشد، تلقيح در زمان ثابت (TAI) ابداع شده است.

تلقيـح در زمان ثابت مستلزم همـزماني فحلي با تـراكم ظهور علائم آن و همـزماني تخمك‌گذاري مي‌باشد.

بنابراین با استفاده از برنامه های همزمان سازی فحلی یا تخمک گذاری و به کار بردن فحل یابی مناسب در گله می توان عملكرد توليدمثلي گاوهاي شيري را بهبود بخشید.

هنگامی که پروتکل هاي TAI در مرحله خاصی از سیکل فحلی آغاز شوند، مؤثرترند.گاوهایی که به دنبال اولین تلقیح، غیر آبستن گزارش شده اند باید براي حفظ کارایی تولیدمثلی در زمان مناسبی تلقیح شوند. بنابراین پروتکل هایی براي همزمانی مجدد تخمک گذاري و TAI لازم است ، البته بازهم باید به مرحله سیکل فحلی توجه شود.

یک روش براي تشخیص مرحله سیکل فحلی در زمان شروع پروتکل همزمان سازي مجدد، ارزیابی ساختارهاي تخمدانی ورحمی در زمان تشخیص منفی آبستنی است.

تشخیص مرحله سیکل فحلی می تواند با استفاده ازمعاینه رکتال و اولتراسونوگرافی از دستگاه تولیدمثلی انجام شود.

از ویژگی های این روش، امکان تشخیص زودهنگام آبستنی از روز 28 و دقت بسیار زیاد آن می باشد. گاهی نیز می توان مشکلات آبستنی و یا مرگ و میر رویان و سایر خصوصیات مربوط به گاو از قبیل وضعیت تخمدانی، وضعیت رحم، عفونی بودن رحم و سایر موارد را تشخیص داد.

با استفاده از اولتراسونوگرافی در روز 30 پس از تلقیح می توان در زمان کمتری به آبستنی یا عدم آبستنی پی برد و تشخیص داد که گاو در چه زمانی آماده تلقیح می باشد تا مامور تلقیح بدون تردید گاو را تلقیح کند.

هر چند کاربرد اولتراسونوگرافی برای ارزیابی ناهنجاری تولیدمثلی افزایش یافته، اما نیازمندی آن به هزینه ی بالا و مهارت، کاربرد آن را در گاوداری های معمولی محدود کرده است.

پتانسیل همزمانی تخمک گذاري و TAI براي بهبود تولیدمثل می تواند به وسیله دستکاري استراتژیک و فحلی مجدد درگاو شیري  یا گوشتی افزایش یابد.

بنابراین از تلقیح در زمان ثابت[3] به دنبال پروتکل های همزمانی تخمک گذاری، به عنوان یک روش رایج برای مدیریت تولیدمثل درگله های گاو شیری استفاده می شود.

استفاده از این روش زمانی امکان پذیر است که تست آبستنی گاوها در اولین تلقیح  بعد از زایش منفی باشد.

 

 



[1] . Reproductive Performance

[2]. Voluntary Waiting Period

[3] . Time artificial insemination -TAI


دسته بندی :


 

هورمون eCG و اثرات آن روی فاکتورهای تولید مثلی بز

نویسنده : حسین واثقی دودران | تاریخ : 17:52 - شنبه چهارم مرداد 1393

 هورمون eCG و اثرات آن روی فاکتورهای تولید مثلی بز

 

یکی از مهمترین مشکلات در دامداری ها کم بودن بهره وری و ظرفیت تولید مثل است.

پیشرفت های انجام شده در زمینه افزایش بهره وری با بکار گیری روش های نوین در تولیدمثل گوسفند وبز و اصلاح راندمان تولیدمثل در جامعه سنتی پرورش دام کشور ناشناخته مانده و استفاده از آنها بسیار محدود می باشد.

برای افزایش صرفه اقتصادی در دامپروری لازم است درصد باروری و زایش در گله افزایش یابد.

برای دستیابی به هدف تولید بیشتر با صرف هزینه کمتر باید مدیریت پویا را با آخرین یافته های علمی و پژوهشی همراه نمود. بدون تردید برای ارتقای مدیریت تولیدمثل در گوسفند و بز باید از تمام فن آوری های نوین و امکانات موجود استفاده کرد و با دانستن عوامل موثر در تولیدمثل و با کاربرد روش های مناسب باعث افزایش بهره وری اقتصادی در این صنعت شد.

تولید مثل در بز تحت تاثیر چندین فاکتور نظیر ژنتیک و پتانسیل ژنتیکی، مرحله و نوع تغذیه، عوامل محیطی، طول روز یا پدیده فتوپریودیسم و سلامت دام و غیره است.

فعالیت دستگاه تولیدمثل دام ها تحت تاثیر هورمون ها نیز می باشد، بنابراین می توان با استفاده از هورمون های سنتتیک فرآیند تولیدمثل را در دام ها کنترل و ظرفیت تولیدمثل آنها را با استفاده از روش هایی مانند همزمان سازی فحلی، افزایش تخمک گذاری و تلقیح مصنوعی افزایش داد

 مطالعات صورت گرفته بر روی استفاده از GnRH به همراه هورمون گنادوتروپین سرم مادیان آبستن در نژاد های مختلف بر افزایش تخمک ریزی و چند قلوزایی تاکید داشته است.

 البته فاکتورهایی مانند دز eCG ، شیوه تزریق، نژاد، فصل مورد استفاده نیز موثرند. فاکتورهای بسیاری باروری را تحت تاثیر قرار می دهند که از جمله آنها می توان به روش جفتگیری، نوع فحلی (طبیعی یا کنترل شده)، سن دام، وزن بدن، نژاد، امتیاز وضعیت بدنی و عوامل محیطی شامل فصل، تغذیه و تنش ها اشاره نمود. تزریق هورمون آزادکننده گنادوتروپین[1] در طول فحلی ممکن است زمان اوولاسیون، نرخ باروری، نمو جسم زرد، ترشح پروژسترون و زنده مانی رویان را تحت تاثیر قرار دهد.

برای انجام کارهایی مثل انتقال جنین، تلقیح مصنوعی، سوپراوولاسیون، همزمان سازی فحلی و غیره از هورمون درمانی استفاده می شود که نتایج امیدبخشی را در پرورش گوسفند و بز برای دامدار فراهم نموده است. برای استفاده از این روش ها باید اقدام به همزمان سازی فحلی نمود.

. همزمان کردن فحلی در گوسفند و بز بیشتر به منظور کوتاه نمودن دوره زایش و همچنین تولید بره ها و بزغاله های هم سن است. برای همزمان کردن فحلی باید با تجویز هورمون ها فعالیت تخمدان ها را تحت تاثیر قرار داده و دام ها را به فحل شدن وادار نمود که در حال حاضر روش های متعددی در این زمینه استفاده می شود.

از روش های رایج همزمان سازی فحلی استفاده از سیدر و یا اسفنج  را می توان نام برد که به صورت تنها و یا ترکیبی با یک گنادوتروپین مورد استفاده قرار می گیرند.

گنادوتروپین مورد استفاده در برنامه های دوقلوزایی و سوپراوولاسیون معمولاً eCG است که از سرم مادیان آبستن تهیه می شود. یکی از مزایای آن دوام دراز مدت آن در خون می باشد که یک بار تزریق آن برای ایجاد دوقلوزایی و سوپراوولاسیون در دام کافی است.

تزریق eCG در زمان خارج کردن کردن اسفنج یا سیدر موجب آغاز فاز فولیکولی در دام های تحت تیمار خواهد شد سپس فولیکول ها توسعه یافته، تخمک ریزی رخ داده و فحلی بروز می کند.

یک محدودیت برای استفاده از eCG فعالیت بیولوزیکی طولانی مدت آن است که منجر به تولید ممتد فولیکول های آنترال و در نتیجه باعث تولید تعداد زیادی فولیکول های آترتیک (زمانی که دزهای تزریقی به منظور سوپراوولاسیون باشد)، می شود .

هدف اصلی تزریق هورمون eCG تکمیل همزمان سازی فحلی است.

به لحاظ اقتصادی تیمار با هورمون eCG ارزان بوده و به دلیل نیمه عمر طولانی آن فقط یک بار تزریق انجام می شود. البته استفاده از دزهای افراطی این هورمون اثرات نامطلوبی بر پروفیل هورمون های استروژن و پروژسترون خون، تخمک گذاری، باروری و قابلیت زنده ماندن رویان ها دارد. به منظور جلوگیری از این آثار زیان بار، هورمون eCG باید در دزهای مطلوب تزریق شود.


دسته بندی :


 

ELISA

نویسنده : حسین واثقی دودران | تاریخ : 10:55 - شنبه بیست و هشتم تیر 1393

آشنایی با تکنیک ها ی آزمایشگاهی

ELISA

 


روش الایزا (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) یا ایمونوآسی، یک تکنیک بیوشیمیایی است که در تحقیقات ایمونولوژی به منظور بررسی وجود یک آنتی بادی یا آنتی ژن در نمونه های بیولوژیک مورد استفاده قرار می گیرد.

الایزا یک روش تشخیصی مهم در پزشکی و دامپزشکی محسوب می شود. همچنین از روش الایزا در بخش کنترل کیفیت در بسیاری از صنایع استفاده می شود


در روش الایزا آنتی ژن مورد مطالعه بر سطح یک میکروپلیت تثبیت می شود. سپس آنتی ژن اختصاصی به میکروپلیت افزوده می گردد. در این مرحله اتصال آنتی بادی به آنتی ژن انجام می شود. آنتی بادی به یک آنزیم متصل است، بنابر این افزودن سوبسترای آنزیم به میکروپلیت، منجر به یک واکنش رنگی می شود. شدت رنگ حاصل متناسب با غلظت آنتی بادی یا به عبارت بهتر متناسب با غلظت آنتی ژن در نمونه مورد مطالعه است. با استفاده از روش اسپکتروفتومتری، میتوان میزان جذب نوری محلول را اندازه گیری کرد و غلظت آنتی ژن را محاسبه نمود.

 

جهت کسب اطلاعات تکمیلی می توانید به سایت های زیر مراجعه فرمایید.

http://www.soleimani.us/elisa.html

http://www.parsehlab.com/index.php/2013-01-12-18-14-22/2013-01-12-15-38-22/80-2012-11-27-17-09-43

 


دسته بندی :
برچسب‌ها: بیوشیمی

 

الکتروفورز

نویسنده : حسین واثقی دودران | تاریخ : 10:54 - شنبه بیست و هشتم تیر 1393

آشنایی با تکنیک های آزمایشگاهی

الکتروفورز


به سبب اینکه بسیاری از ماکرومولکول های  های زیستی باردار هستند، می‌توان با استفاده از یک میدان الکتریکی، آنها را بر اساس خواص فیزیکی مانند شکل فضایی،وزن مولکولی و بار الکتریکی، تفکیک کرد.

روش های الکتروفورز مختلفی، برای تفکیک و مطالعه بیو مولکول ها اعم از اسیدهای نوکلئیک یا پروتئین ها ابداع شده است.

برخی از روشهای الکتروفورز رایج در آزمایشکاه ها بشرح زیر است:

الف) الکتروفورز روی کاغذ (PE) Paper Electrophoresis
ب) الکتروفورز در ژل آگارز (AGE) Agarose Gel Electrophoresis
ج) الکتروفورز روی استات سلولز (CAE) Cellulose Acetate Electrophoresis
د) الکتروفورز در ژل آکريل آميد (AGE) Acrylamid Gel Electrophoresis
ه) الکتروفورز در ژل نشاسته  Starch Gel Electrophoresis (


الکتروفورز در ژل کاربرد وسیعی دارد. در این روش از یک محیط نیمه جامد (ژل) به عنوان فاز ثابت استفاده می‌شود.

الکتروفورز در ژل پلی آکریل آمید ( PAGE) دارای قدرت تفکیک بسیار بالائی بوده و برای تفکیک پروتئین ها و اسیدهای نوکلئیک به کار گرفته می‌شود.

به منظور بررسی پروتئین ها با استفاده از PAGE، برای اینکه تفکیک فقط براساس وزن مولکولی انجام شود، به بافر ماده شیمیائی SDS (سدیم دو دسیل سولفات ) اضافه می‌شود.

SDS مولکول بزرگی با بار منفی می‌باشد. این ماده باعث واسرشت شدن پروتئین ها شده و به آنها متصل می‌شود.

به ازای هر دو اسید آمینه، یک مولکول SDS به پروتئین متصل می‌شود که باعث القاء بارمنفی متناسب با وزن مولکولی به پروتئین می‌شود. برای تفکیک اسیدهای نوکلئیک در صورت امکان از ژل آگارز استفاده می‌شود.

تهیه ژل مزبور به مراتب سریعتر وآسانتر از ژل پلی اکریل آمید بوده و هزینه کمتری را در بر می‌گیرد.. برای تفکیک قطعات کوچک DNA دو رشته‌ای و قطعات DNA تک رشته‌ای از ژل پلی اکریل آمید استفاده می‌شود. قدرت تفکیک ژل های مزبور ارتباط مستقیمی با غلظت آنها دارد.

 


دسته بندی :


 

چربی­ ها و تاثیرگذاری آن‌ها بر عملکرد تولید مثلی

نویسنده : حسین واثقی دودران | تاریخ : 10:42 - شنبه بیست و هشتم تیر 1393

چربی­ ها و تاثیرگذاری آن‌ها بر عملکرد تولید مثلی

 

چربی­ های مکمل جیره ­ای می­ توانند عملکرد تولیدمثلی را با تهیه­ ی انرژی و یا با تاثیرگذاری بر روندهای تولیدمثلی که غیروابسته به انرژی هستند، بهبود بخشند.

برای مثال افزایش موجودیت اسیدهای چرب پیش­ ساز، افزایش ترشح استروئیدها و آیکوزانوئیدها را ممکن می­ سازد که آن نیز می­ تواند با تغییر عملکرد تخمدان و رحم، نرخ آبستنی را تحت تاثیر قرار دهد.

در سطح سلول نیز اسیدهای چرب ممکن است تاثیر مستقیمی بر رونویسی ژن­ هایی داشته­ باشند که این ژن­ ها، پروتئین­ هایی را کد می­ کنند که برای وقایع تولیدمثلی ضروری­ هستند.  بهبودی مشاهده­ شده در عملکرد تولیدمثلی، احتمالا به سبب تاثیرات مکمل­ های چربی جیره­ ای بر هیپوفیز، تخمدان­ ها و رحم می­ باشد.

بعضی از این تاثیرات با تغییر نوع اسیدهای چرب تغییر خواهند کرد. به نظر می­ رسد اسیدهای چرب غیراشباع به­ ویژه اسیدهای چرب غیراشباع با چندین پیوند دوگانه، تاثیرات قابل توجه­ تری روی پاسخ­ های تولید مثلی نشخوارکنندگان دارند .

 

Santos, J. E. P., T. R. Bilby, W. W. Thatcher, C.R. Staples and F.T. Silvestre. 2008. Long chain fatty acids of diet as factors influencing reproduction in cattle. J. Reprod. Dom. Anim. 43: 23-30

 Mattos, R., C. R. Staples, W. W. Thatcher. 2000. Effects of dietary fatty acids on reproduction in ruminants. Rev. Reprod. 5: 38-45

 

 اسیدهای چرب و رشد و تکامل فولیکول

یکی از سازوکارهایی که ممکن است توسط آن تغذیه چربی ­ها روند تولید مثلی نشخوارکنندگان را بهبود بخشد با تاثیرگذاری بر رشد فولیکولی و تخمک­ ریزی است. لوسی و همکارانش دانه­ ی ذرت را با نمک کلسیم روغن پالم (CaLCFA[1]: 44% palmitic acid acid 5%, stearic acid 40%, oleic 9.5%, linoleic acid) جایگزین کردند.

مصرف  CaLCFA توسط گاوهای تازه ­زا شمار فولیکول­ های با اندازه متوسط (9-6 میلی­متر) را با گذشت 25 روز از زایمان و همچنین فولیکول­ های > 15 میلی­متر را در چرخه فحلی همزمان­ شده افزایش داد.

علاوه بر این قطر بزرگترین فولیکول در گاوهای مصرف کننده CaLCFA نسبت به گاوهای گروه شاهد بیشتر بود (2/18 میلی­متر در مقابل 4/12 میلی­متر).

استاپلس و تاچر  تاثیرات استفاده از مکمل چربی روی اندازه ­ی فولیکول را جمع­آ وری کردند . نتیجه این بود که  قطر فولیکول غالب 3/3 میلی­متر (حدود 23%) در گاوهایی که از مکمل چربی استفاده کردند بیشتر بود.

 

تاثیر مکمل چربی بر قطر فولیکول غالب تخمدانی گاوهای شیری

 

 

Staples, C. R. and W. W. Thatcher. 2005. Effects of fatty acids on reproduction of dairy cows. In: P. C. Garnsworthy, J. Wiseman (Eds), Recent Advances in Animal Nutrition. Nottingham University Press, Nottingham, UK. pp 229-256.

Lucy, M. C., C. R. Staples, F. M. Michel, W. W. Thatcher and D. J. Bolt. 1991. Effect of feeding calcium soaps to early postpartum dairy cows on plasma prostaglandin F2α, luteinizing hormone, and follicular growth. J. Dairy Sci. 74: 483-489.

 

اسیدهای چرب و کیفیت اووسیت

شایستگی اووسیت و جنین وابسته به ترکیب اسیدهای چرب است، خصوصا محتوای فسفولیپیدی دیواره­ ی سلولی نقش حیاتی در تکامل در طول  لقاح و بعد از آن را دارد

محتوای  لیپیدی اووسیت  نشخوارکنندگان بر اساس درصد وزنی دارای 50% تری اسیل­ گلیسرول، 20% فسفولیپید، 20% کلسترول و 10% اسیدهای چرب آزاد است.

تقریبا نیمی از ترکیب اسید چرب ساختار فسفولیپیدی اووسیت گوسفند به صورت اشباع است (47%) و اسیدهای چرب غیراشباع فقط 19% کل اسیدهای چرب ساختار فسفولیپیدی را تشکیل می ­دهند.

اسیدهای چرب پالمیتیک، اولئیک و استئاریک فراوان‌ترین اسیدهای چرب در تجزیه فسفولیپیدی اووسیت گوسفند هستند .

McEvoy, T. G., G. D. Coull, P. J. Broadbent, J. S. M. Hutchinson and B. K. Speake. 2000. Fatty acid composition of lipids in immature cattle, pig and sheep oocytes with intact zona pellucida. J. Reprod. Fertil. 118: 163-170

تغذیه چربی­ ها می­ تواند در کیفیت اووسیت­ ها و شایستگی تکاملی آن‌ها تاثیرگذار باشد.

زرون و همکاران گزارش کردند که شمار اووسیت‌های با کیفیت بالا در میش­ هایی که با PUFA (نمک کلسیمی اسیدهای چرب روغن ماهی) تغذیه شدند در مقایسه با گروه شاهد بالاتر بود (3/74 % در برابر 57 %).

 

Zeron, Y., D. Sklan and A. Arav. 2002. Effect of polyunsaturated fatty acid supplementation on biophysical parameters and chilling sensitivity of ewe oocytes. J. Mol. Reprod. Dev. 61: 271-278

 

همچنین غنی­ سازی جیره با PUFA نسبت اسیدهای چرب بلند زنجیره را در پلاسما و سلول­ های کومولوس این گوسفندان افزایش داد. هرچند، تغییر در ترکیب اسیدهای چرب اووسیت خیلی کم بود که بر این دلالت می­ کند که جذب PUFA توسط اووسیت انتخابی و خیلی تنظیم شده صورت می­ گیرد.



[1] Calcium salt of Long Chain Fatty Acid

 

 

 


دسته بندی :
برچسب‌ها: فیزیولوژی تولید مثل

 

فولیکول‌های تخمدانی کیستیک

نویسنده : حسین واثقی دودران | تاریخ : 19:14 - پنجشنبه بیست و نهم خرداد 1393

فولیکول‌های تخمدانی کیستیک

 

در طی چندین دهه گذشته، تولید شیر به ازای هر گاو شیری به دنبال انتخاب ژنتیکی، بهبود تغذیه و مدیریت گله افزایش پیدا کرده است. همزمان با این انتخاب برای مشخصه‌های تولیدی باروری گاوهای شیری به صورت معنی‌داری کاهش پیدا کرده است (Lucy, 2001; Butler, 2003).

عملکرد تولیدمثلی یک فاکتور مهم در تعیین سودآوری گله‌های شیری می‌باشد و اگر یک گاو هر ساله زایش یک گوساله داشته باشد از لحاظ اقتصادی سودمند خواهند بود (Hurin, 2003; Dijkhuizen, 1997). از این رو عملکرد تولیدمثلی دام‌ها یک نقش مهم در تصمیمات منجر به حذف دام ایفا می‌نماید. بنابراین یک عملکرد تولیدمثلی خوب بر دوره زندگی فعال گاو به صورت مثبت اثر می‌گذارد و نقش مهمی در اقتصاد گله‌های شیری دارا می‌باشد.

باروری یک پروسه پیچیده بوده و محصول نهایی آن تابعی از اثر متقابل و هماهنگ بسیاری از ارگان‌های بدن و از جمله بین غدد هیپوتالاموس – هیپوفیز – تخمدان و رحم می‌باشد.

هر فاکتوری که بر عملکرد یک یا تعداد بیشتری از ارگان‌ها تاثیر بگذارد و باعث اختلال شود بر نتیجه نهایی و کلی باروری اثر خواهد گذاشت(Lucy, 2001).

 کاهش باروری در گاوهای شیرده پر تولید احتمالا از تغییر در چندین مرحله متوالی در پروسه تولیدمثلی ناشی می‌شود و در مراحل ابتدایی رشد و توسعه فولیکول‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

حدود 50 درصد از جمعیت گله‌های شیری بلژیک به دلیل عمل ضعیف تخمدانی در طی اوایل دوره بعد زایش دچار مشکلات تولید مثلی شدند (Opsomer et al., 1998). این فعالیت به دلیل تاخیر در از سرگیری فعالیت چرخه‌ای تخمدان بعد از زایش بوده که روی باروری و آبستنی بعدی تاثیر داشته است

Thatcher and Wilcox, 1973; Shresta et al.,2004

 

یکی از مشکلات معمول تخمدان در طی دوره بعد زایش، تشکیل کیست به دلیل اشکال در تخمک‌ریزی می‌باشد(Laporte et al., 1994, Opsomer et al., 1998).

کیست تخمدانی یک بیماری است که با تاثیرات اندوکرینی باعث عدم باروری در گاوهای شیری شده و به وسیله دامپزشکان قابل تشخیص است.

 

گزارش نمودند 12 تا 14 % گاوها دارای مشکلات باروری مبتلا به کیست تخمدانی بودند.

Zemjanis    معاینه پس از زایش حدود 21000 راس گاو شیری، وقوع کیست‌های تخمدانی را 7/5 % گزارش نمود.

این عارضه از طریق افزایش فاصله دو زایش، کاهش تعداد زایش در گاوهای مبتلا، افزایش حذف گاوها بعلت ناباروری و کاهش تولید و افزایش هزینه‌های مدیریتی و دامپزشکی خسارات مالی به دامپروری وارد می‌سازد.

این خسارات در ایالات متحده آمریکا تا 5/2 دلار  Batlet et al., 1986    ودر انگلستان 3 پوند (Maff ,1984) به ازاء هر گاو و برای هر روز اضافی ابتلا به بیماری برآورد شده است.

نام‌های کیست تخمدانی، دژنره شدن کیستیک تخمدان یا گاو کیستی برای توصیف بیماری بکار گرفته شده‌اند. کیست‌های فولیکولی و کیست‌های لوتئال اشکال اختصاصی این عارضه هستند.

امروزه در گاوداری‌های پیشرفته با اجرای برنامه‌های بهداشتی در گله‌های شیری و نیز معاینات مکرر دستگاه تولیدمثلی و درمان به موقع، کیست‌ها اغلب در غیاب علائم بالینی تشخیص داده شده و ظهور علائم بالینی به ندرت رخ می‌دهد. بنابراین استفاده از واژه بیماری کیست تخمدانی (Cystic ovarian disease)  مناسب به نظر نمی‌رسد و بهتر است از واژه فولیکول‌های تخمدانی کیستیک (follicles  Cystic ovarian) جایگزین شود.

این عارضه با باقیماندن ساختمان یا ساختمان‌های فولکیولی بزرگتر از فولیکول گراف (قطر بیش از 5/2 سانتیمتر) و در غیاب بافت لوتئال به مدت حداقل 10 روز بر روی تخمدان مشخص می‌گردد

(Cook et al., 1990; Hamilton et al.,1995).

 رفتارهای غیر طبیعی فحلی و درجات مختلفی از انستروس (Anestrus) تا فحلی‌های غیر طبیعی مکرر (Nymphomania) و حالت نرینگی همراه با این عارضه مشاهده می‌شود.

روش‌های درمانی برای ایجاد فعالیت طبیعی بافت لوتئال در گاوهای مبتلا و با این امید که متعاقبا فحلی طبیعی ایجاد شود، انجام می‌پذیرد.

در 50 سال اخیر یکی از درمان‌های رایج تجویز hCG بوده است که عمل LH را انجام داده و باعث شکل گیری بافت لوتئال می‌شود.

دردهه اخیر روش جدید درمان با GnRH که باعث آزاد سازی LH از هیپوفیز قدامی می‌شود در گاوهای مبتلا به کیست‌های تخمدانی بکار گرفته شده است.

با استفاده از PGF2α در درمان کیست‌های لوتئال توفیق زیادی به دست ‌آمده است. اینگونه روش درمانی فاصله درمان با مواد لوتئوتروپیک را با شروع فحلی بعدی کاهش داده است.

وقوع کیست‌های تخمدانی بیماری یک ناهنجاری شایع اندوکرینی درگاوهای شیری (به ویژه گاوهای پرتولید) می‌باشد. با این حال محدود به گاو نبوده و در چندین گونه (خوک، خرگوش، موش و گوسفند) تداوم یک یا تعداد بیشتری فولیکول بزرگ روی تخمدان در طی یک دوره از زمان گزارش شده است ولی به ندرت در گاوهای گوشتی و سایر دام‌ها دیده می‌شود.

 

منبع:

Amelia R.Woolums,  Augustin T. Peter, 1994. Cystic ovarian condition in cattle: part I folliculogenesis and ovulation. Compend.contin.educ.pract.vet. 16,7 935-942.

 

Amelia R.Woolums,  Augustin T. Peter, 1994. Cystic ovarian condition in cattle: part II Pathogenesis and treatment. Compend.contin.educ.pract.vet. 16,9 1247-1254

 

 منابع و مطالب بیشتر در این زمینه  قابل دسترس می باشد و می توانید در قسمت نظرات ما را مطلع سازید


دسته بندی :


 

دلایل بروز مشکلات در نژاد هلشتاین

نویسنده : حسین واثقی دودران | تاریخ : 17:1 - دوشنبه نوزدهم خرداد 1393

دلایل بروز مشکلات در نژاد هلشتاین

 

در سال های اخیر کاهش زنده مانی، افزایش تلفات، کاهش میزان باروری و میزان بالای حذف در گله های هلشتاین را شاهد بوده ایم. از طرفی جوانه های نر شیری نیز بازده لاشه و رشد مناسب  کافی  ای ندارند.

یکی از دلایل بروز مشکلات در نژاد هلشتاین، افزایش تولید بدون توجه به سلامت حیوان و نیز افزایش ضریب همخونی است.

امروزه ، 30 درصد از گله های هلشتاین کل جهان از دو گاو نر متولد شده در دهه 1960 در ویرجینیا  به نام های Round Oak Rag Apple Elevation و  Walkway Chief Mark، به وجود آمده اند.

ضریب خویشاوندی (Inbreeding)  با نرخ ثابت 0/1 درصد در سال برای گاوهای هلشتاین در حال افزایش است.  در نتیجه ضرورت بازنگری در گله های هلشتاین کشور با ورود ژن های جدید  ضروری به نظر می رسد.

 عدم توجه به استفاده از ژن های برتر نژادهای گوشتی گاو در صنعت دامپروری کشور برای تولید گوشت قرمز نیز یکی از موضوعات مغفول است. این در حالی است که یکی از مهمترین منابع تولید گوشت قرمز با کیفیت در دنیا، گاو است.

 


دسته بندی :


 

تنش گرمایی به عنوان یکی از عوامل موثر در کاهش بازده تولیدمثل گاوهای شیری

نویسنده : حسین واثقی دودران | تاریخ : 17:0 - دوشنبه نوزدهم خرداد 1393

تنش گرمایی به عنوان یکی از عوامل موثر در کاهش بازده تولیدمثل گاوهای شیری

 

مقدمه

شناخت اثر عوامل مختلف موثر بر بازده تولید مثل در گاوداری ها برای افزایش بازده آن نقش مهمی دارد .

عوامل متعدد محیطی مانند دما، تابش نور آفتاب، رطوبت نسبی هوا، نزولات جوی، باد و تهویه در عملکرد تولیدی دام ها تاثر زیادی داشته و خصوصیات تطابق نژادها به شرایط مختلف محیطی متفاوت است. تنش حرارتي دما و رطوبت نسبی بالا از جمله تنش هاي محيطي موثر بر عملكرد توليدي دام ها مي باشد. گاوهاي شيري به تنش حرارتي حساس بوده و در حال حاضر اين تنش يكی از مشکلات پرورش گاوشيري در مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري مي باشد .

گاوهای اصیل نژاد هلشتاین که دام عمده گاوداری های صنعتی شیری کشور می باشد، به تنش گرمایی حساس می باشند. در گاو شیری نژاد هلشتاين دماي مناسب فعاليت 5 تا 25 درجه سانتيگراد بوده در دماي بالاتر از اين دامنه كاهش توليد و كيفيت شير، كاهش بازده توليدمثل و بروز مشكلاتي در سلامتي گاوهاي شيري مي گردد. تنش حرارتي منجر به تغييرات فيزيولوژيكي و رفتاري در گاوهاي شيري شده و موفقيت توليد مثل را تحت تاثير قرار مي دهد.

تنش گرمایی باعث آزاد شدنACTH ، تأخیر در تخمک گذاري،  مانع ترشح  ،LH  کورتیزول و کلوکوکورتیکوئیدهاي دیگر میگردد. تنش گرما علاوه بر اینکه بر روي غدد فوق کلیوي تأثیر می گذارد، باعث تأخیر در بلوغ، احتمالاً فحلی هاي خاموش و کوتاه و تأخیر در رشد  جنین می شود )8).

تنش گرمایی باعث عدم توسعه فولیکول گراف، کاهش باروری، کاهش شدت و مدت بروز علایم یا بروز فحلی های خفیف و تاخیر فحلی شده و در نتیجه تعداد روزهای غیر آبستنی گاو و فاصله زایمان افزایش می یابد . در گاوهای شیری تنش گرمایی باعث کاهش بازده تولید مثل در نتیجه تاخیر در اولین فحلی پس از زایمان، افزایش روزهای باز و افزایش تعداد تلقیح برای هر آبستنی می شود . در گرما  روزهای باز طولانی تر و تعداد تلقیح برای هر آبستنی افزایش  می یابد .در تابستان برگشت فحلی پس از تلقیح اول کاهش یافته و تبدیل ائوسیت ها به بلاستوسیت ها و توسعه اولیه جنین و جایگزینی سلول تخم در گرما کاهش می یابد.

دالوند و همكاران 1389 عوامل موثر بر شدت فحلي و تاثير آن بر عملكرد توليدمثل در گاوهاي شيري را بررسي و نتيجه گرفتند كه فصل زايش بر صفات توليد مثلي موثر بوده در زايش بهاره و تلقيح در تابستان تعداد تلقيح براي هر آبستني و طول روزهاي باز افزايش مي يابد.

بی طرف و امانلو 1387 عوامل موثر بر روزهای باز گاو های شیری را مطالعه کرده و نتیجه گرفتند که گاوهایی که در فصل بهار زایمان کرده و نیاز به تلقیح در تابستان دارند، به دلیل تنش گرمایی روزهای باز بیشتری در مقایسه با گاوهای زایش کرده در سایر فصول دارند.

علیرضا نیک منش 1386 خصوصیات تولیدی و تولید مثلی یک گله گاو هلشتاین در منطقه ورامین را بررسی و نتیجه گرفت که نسبت تعداد تلقیح به ارای هر آبستنی در فصل تابستان 1/9 و در زمستان 1/7 بود. تلقیح در ماههای گرم تابستان باعث کاهش بازده تولید مثل می شود.

خدایی مطلق و همكاران 1386 برخی عوامل مؤثر بر عملکرد تولید مثل در گاوداری کشت و صنعت شریف آباد قزوین و شرکت دام وشیر بنیاد جانبازان را مطالعه كرده و نتيجه گرفتند كه فصل بر عملكرد توليدمثلي اثر دارد. در فصل تابستان نعداد تلقيح به ازاي هر آبستني 2/15 و در زمستان 1/8 بوده و بازده توليد مثل در تابستان به دليل تنش گرمايي پايين تر از فصل زمستان بود.

 

جهت مطالعه بیشتر می توانید به مقالات زیر رجوع نمایید

1 – بدیعی، ح.، نعیمی پور، ی.، فرهنگ فر، ه. و فاطمی، س. 1387.  بررسی عوامل موًثر بر عملکرد تولید مثل گاوهای هلشتاین استان خراسان، سومین کنگره علوم دامی کشور، دانشگاه فردوسي مشهد، صفحه: 1- 572 تا 3- 572  .

2 - بیطرف، م. و امانلو، ح. 1387. تاثیر تنش گرمایی روی طول روزهای باز گاوهای هلشتاین در استان یزد، مجموعه مقالات سومین کنگره علوم دامی کشور، دانشگاه فردوسي مشهد، صفحه: 1-85 تا 3-85.

3  - دالوند، م.، معيني، م. و بيرانوند، م. 1386. بررسي عوامل موثر بر شدت فحلي و تاثير آن بر عملكرد توليدمثل در گاوهاي شيري. مجموعه مقالات چهارمين كنگره علوم دامي ايران، صفحه: 3764 – 3761.

4  - خدایی مطلق، م.، ز. روحانی، ا.  ارع شحنه، م. مرادی شهر بابک. 1386 .تعیین برخی عوامل مؤثر بر عملکرد تولید مثل در گاوداری کشت و صنعت شریف آباد قزوین و شرکت دام وشیر بنیاد جانبازان،  دومین کنگره علوم دام و آبزیان کشور، موسسه تحقیقات علوم دامی، صفحه: 1508-1506.

5 – ضميري، م. 1374. فيزيولوژي توليدمثل، ترجمه، انتشارات دانشگاه شيراز، 448 صفحه.

 

6 - قرباني، غ. 1381. ناهنجاريهاي متابوليك در گاو، انتشارات جهاد دانشگاهي صنعتي اصفهان، 262 صفحه. 

7 - نیک منش، ع. 1386. بررسی خصوصیات تولید مثل یک گله گاو هلشتاین در منطقه ورامین، مجموعه مقالات دومین کنگره علوم دام و آبزیان کشور، موسسه تحقیقات علوم دامی، صفحه: 1854 – 1850.

8 - هاشمی،م. حسنی، س. 1375. فيزیولوژي تولید مثل و تولید مثل کاربردي در حیوانات اهلی، فرهنگ جامع، 439 صفحه.

9. Al-Katanani, Y. M., Paula-Lopes. F. F. and Hansen, P. J. 2002. Effect of season and exposure to heat stress on oocyte competence in holstein cows, J. Dairy Sci., 85:244–251.

10. AL-Katanani, Y. M.,  Webb, D. W. and Hansen, P. J., 1999. Factors affecting seasonal variation in 90-day nonreturn rate to first service in lactating holstein cows in a hot climate, J. Dairy Sci., 82:2611–2616.

11. Jordan, E. R. 2003. Effects of heat stress on reproduction. J. Dairy Sci., 86: (E. Supple.): E104-E114.

12. Fuquay, J. W. 1981. Heat stress as it affects animal production, J. Anim. Sci., 52:169 – 174.

13. Lewis, G. S., Thtcher, V. W., Bliss, F. L., Drost, M. and Collier, R. J. 1984. Effects heat stress during pregnancy on postpartum productive changes in holestein cows, J. Anim. Sci., 58: 179 – 186.

12. Wilson, S. J., Marion, R. S., Spain, J. N., Spiers, D. E. Keisler, D. H. and Lucy, M. C. 1668. Effects of controlled heat stress on ovarian function of dairy cattle. J. Dairy Sci., 81:2124–2131.


دسته بندی :


 

پروتئازهای ميکروبی به‌عنوان افزودنی‌های خوراکی جديد در تغذيه‌ی طيور

نویسنده : حسین واثقی دودران | تاریخ : 15:57 - دوشنبه نوزدهم خرداد 1393

پروتئازهای ميکروبی به‌عنوان افزودنی‌های خوراکی جديد در تغذيه‌ی طيور

خلاصه

علی‌رغم يک سيستم آنزيمی، قابليت هضم ظاهری پروتئين و اسيدهای‌آمينه به‌صورت جداگانه در ايلئوم جوجه‌های گوشتی معمولا 85- 80% است و بنابراين هنگامی که با ديگر مواد مغذی ازقبيل نشاسته و چربی مقايسه می‌شود، کم بازده‌تر است. برای اينکه قابليت هضم پروتئين را افزايش دهيم و عملکرد رشد را افزایش دهيم ترکيبی از دو اسيد مشتق‌شده از پروتوزوآ شامل آسپرژيلوس نايجر و ريزوپوريزوپودی‌فرميس در جوجه‌های گوشتی بيش از 30 سال است که مورد بررسی قرار گرفته است. برخی از اثرات مفيد در قسمت مروری بر ادبيات موضوع بيان شده است اما به دلايل مختلفی اين ترکيب آنزيمی هرگز به‌عنوان يک افزودنی خوراکی در جيره‌ی کاربردی استفاده نشده است. بعدتر تلاش‌های آزمايشگاهی استفاده‌ی احتمالی از پروتوزوآهای ميکروبی را برای پيش‌تيمار کردن کنجاله‌ی سويا به منظور بهبود ارزش تغذيه‌ای آن برای طيور مورد ارزيابی قرار دادند. اخيرا بيان شده است که چندين فرآورده‌ی آنزيمی خام که شامل فعاليت پروتوزوآيی بوده و اثرات مفيدشان بر عملکرد جوجه‌های گوشتی مفروض شده است. به‌عنوان آخرين ابداع پروتوزوآ به‌صورت يک سويه‌ی تغيير يافته‌ی ژنتيکی باسيلوس ليکنيفورميس توسعه يافت و به‌عنوان افزودنی خوراکی وارد بازار شد. شواهد آزمايشی قوی وجود دارد که نشان می‌دهد اين پروتوزوآی خاص هنگامی که هم در ایلئوم و هم در کل دستگاه گوارش اندازه‌گيری می‌شود قادر به افزايش قابليت هضم ظاهری پروتئين و اسيدهای‌آمينه در جيره‌ی طيور گوشتی است. اين قبيل بهبود در استفاده از پروتئين ممکن است به صنعت طيور اجازه دهد که سطوح پروتئين جيره‌ای را کاهش دهد بدون آن‌که عملکرد را تحت تاثير قرار دهد.

مقدمه  

هضم پروتئين در طيور از طريق سيستم آنزيمی پروتئولايتيک در دستگاه گوارش کامل می‌شود که شامل پپسين، تريپسين، کيموتريپسين، الاستاز همانند آمينوپپتيدازها و کربوکسی‌پپتيدازها است. برخلاف اين کمپلکس آنزيمی قابليت هضم ظاهری ايلئومی پروتئين جيره و تک‌تک اسيدهای‌آمينه در جوجه‌های گوشتی معمولا 85-80% است و بنابراين هنگامی که با ديگر مواد مغذی نظير نشاسته و چربی مقايسه می‌شود، کم‌بازده‌تر است. هدف اين مقاله مرور بر اين موضوع با توجه به استفاده‌ی احتمالی از پروتوزوآهای ميکروبی در تغذيه‌ی طیور است تا قابليت هضم پروتئين و اسيدهای‌آمينه و ارزش غذايی اجزای خوراکی مختلف را بهبود دهد.

 

بقیه در ادامه مطلب


دسته بندی :


 

مقاله مروری :افزودنی های غذایی یک ایده جدید جهت بهبود ارزش غذایی و راندمان تولید

نویسنده : حسین واثقی دودران | تاریخ : 15:56 - دوشنبه نوزدهم خرداد 1393

مقاله مروری :افزودنی های غذایی یک ایده جدید جهت بهبود ارزش غذایی و راندمان تولید

مقدمه

صنعت طیور از ابعاد گوناگوني از جمله تغذیه، ژنتیك و مدیریت به منظور رسیدن به حداكثر عملكرد رشد و بازدهی تولید گوشت پیشرفت كرده است. امروزه بیشترین توجه این صنعت بر شناخت رابطه بین سلامت غذایی و محیط تمركز یافته است. تغذیه و مدیریت آن از نظر كیفی و كمی بخش مهمی از این صنعت را شامل می‌گردد. اعمال روش‌های علمی در تغذیه طیور و استفاده از روش‌های جدید در تولید مواد اولیه و خوراك مورد نیاز طیور سبب افزایش هرچه بیشتر بازدهی و كاهش هزینه‌های تولید شده است. امروزه در جوامع انسانی علاوه بر سعی در تولید غذایی كافی برای انسان از گیاهان، میكروارگانیزمها، حیوانات فارمی و از جمله طیور، غذای تولید شده از نظر كیفیت، سالم‌بودن و قیمت باید مورد توجه قرار گرفته و بعلاوه، تولید با كمترین آسیب به محیط زیست صورت پذیرد. علاوه بر این برخلاف تصور سال‌های گذشته، اینكه امروزه بتوان با استفاده از هر روش و هر وسیله‌ای به تولید بیشتر در صنعت طیور دست یافت امری مردود بوده و سالم‌ بودن آنچه كه برای تغذیه انسانی مورد استفاده قرار می‌گیرد و حداقل آسیب‌رسانی به محیط زیست جزو اولویت‌های اصلی تولید قرار گرفته‌اند.
با افزايش نگراني در مورد امكان ايجاد سويه‌هاي باكتريايي مقاوم به آنتي‌بيوتيك‌ها، اتحاديه اروپا در سال 1999 در طي يك تصميم‌ پيشگيرانه، استفاده از چهار آنتي‌بيوتيك خوراكي رايج (ويرجينيامايسين، اسپيرامايسين، تايلوزين و زينك باكتريسين) را ممنوع كرد.اگر جايگزين مناسبي براي آنتي‌بيوتيك‌هاي محرك رشد منظور نشود، به دليل مشكلات ناشي از بيماريهاي حاصله و در پي آن ناچاري در استفاده از آنتي‌بيوتيك‌هاي درماني، پرورش مطلوب طيور ميسر نخواهد شد. با منع استفاده از آنتی‌بیوتیك‌ها و سایر تركیبات شیمیایی، از حدود دو دهه گذشته، تحقیقات بسیار گسترده‌ای صورت گرفته است تا بتوان خلاء بوجود آمده از منع استفاده از تركیبات قبلی را پر كرد. در این رابطه تعدادی تركیبات جدید و اكثراً با منشاء گیاهی تولید ودر دسترس صنعت طیور قرار گرفته‌اند كه بطور كلی بنام افزودنی‌های خوراكی جدید نامگذاری شده‌اند. این تركیبات هم‌اكنون بصورت گسترده‌ای در صنعت طیور دنیا و بویژه در كشورهایی كه منع كامل استفاده از تركیبات قبلی باجراء در آمده است مورد استفاده قرار می‌گیرند.
در اینجا لازم است اشاره شود كه باتوجه به موقعیت بوجود آمده از نظر نیاز به مصرف افزودنی‌های غذایی از یكطرف و وجود تنوع در آنها از طرف دیگر، تعدادی از تولیدكنندگان با اطلاع‌رسانی نادرست و با استفاده از عدم آگاهی كامل تعدادی از مصرف‌كنندگان، تبلیغات گسترده‌ای را برای فروش محصولات خود انجام میدهند. مسلماً عدم آگاهی كامل از اثرات و اهداف مصرف این‌گونه افزودنی‌ها می‌تواند علاوه بر اینكه نتیجه‌ای مثبت در دست‌یابی به اهداف مورد نظر را بدنبال نداشته باشد، حداقل ضرر و زیان ناشی از انتخاب نادرست و مصرف نابجای این تركیبات افزایش هزینه تولید خواهد شد.

دلایل اصلی نیاز به تولید و مصرف افزودنی های غذایی
منع مصرف و یا اجبار در كاهش مصرف تركیبات شیمیایی، آنتی‌بیوتیك‌ها، محركهای رشد آنتی‌بیوتیكی ، كوكسیدیواستات‌ها و هستیومونواستا‌ت‌ها، در آینده.
جلوگیری از بروز عوارض گوارشی و متابولیكی ناشی از افزایش رشد و عملكرد در نژادهای امروزی.
تولید گله‌های سالم‌تر و عاری از بیماریها.
تولید غذای سالم‌تر برای انسان.
جلوگیری و یا كاهش تغییرات زیست محیطی.

انواع افزودنی‌های غذایی در تغذیه طیور
مهمترین انواع افزودنی‌های غذایی كه بویژه بعد از به اجراء درآمدن قوانین منع استفاده از تركیبات آنتی‌بیوتیكی و شیمیایی، تولید و در دسترس صنعت طیور قرار گرفته‌اند عبارتند از :
1- آنتی توكسین‌ها
2- آنزیم‌ها
3- اسیدهای آلی
4- پروبیوتیك‌ها
5- پری‌بیوتیك‌ها
6- سین‌بیوتیك‌ها ( مجموعه پروبیوتیك + پری‌بیوتیك )
7- گیاهان دارویی و روغن‌هاي فرار استخراجي
و بالاخره تركیباتی كه احتمالاً در آینده تولید و مورد استفاده قرار خواهند گرفت از جمله : باكتریوسین‌ها و باكتریوفاژها و آنتی توكسین‌ها
این تركیبات با چند روش متفاوت از یكدیگر می‌توانند سبب جلوگیری از جذب مایكوتوكسین‌های خوراك از دستگاه گوارش گردند. مایكوتوكسین‌ها تركیبات شیمیایی متنوعی هستند كه توسط قارچ‌ها تولید و توانایی ایجاد عوارض متعددی را در طیور دارند. عوارض ناشی از مایكوتوكسین‌ها در طیور می‌تواند بصورت حاد، مزمن ، كاهش عملكرد ، افزایش تلفات و یا عوارض سرطانی در انسان و حیوانات نمایان گردد. تشخیص عوارض ناشی از مایكوتوكسیكوز در طیور بعلت احتمال تولید همزمان بیش از یك نوع مایكوتوكسین توسط یك نوع قارچ، وجود سینرژیسم در بین مایكوتوكسین‌ها و وجود مایكوتوكسین‌های masked یا پوشیده كه با روش‌های معمولی آزمایشگاهی قابل تشخیص نیستند امری مشكل میباشد كه متأسفانه كمتر موردتوجه كارشناسان و كلینسین‌ها قرار گرفته است.

اثرات سوء مایكوتوكسین‌ها در طیور
- كاهش مصرف دان ، رشد ، عملكرد و افزایش تلفات، كاهش هضم و جذب، اثرات سوء در تولید،
- كاهش كیفیت پوسته تخم‌مرغ، كاهش باروری و نطفه‌داری، كاهش كیفیت لاشه.
- همچنین جذب در تخم‌مرغ و سایر اندامها و احتمال ایجاد عوارض سوء ناشی از مصرف فرآورده‌های آلوده در انسان.

آنزیم‌ها
اساس بیشتر آنزیم ها از جنس پروتئين بوده و بصورت طبيعي يافت شده و در عمل کاتاليز فرآيندهاي شيميايي بسيار اختصاصي عمل مي نمايند که از لحاظ ساختمان مولکولي نيز به شکل سه بعدي و بسيار پيچيده هستند. ماده اي که آنزيم بر روي آن اثر خود را اعمال مي نمايد، سوبسترا ناميده مي شود و شرايط واکنش خاص مانند دما، pH و رطوبت، لازمه انجام فرآيندهاي کاتاليزي مي باشد همه موجودات زنده از جمله ميکرو ارگانيزمها، گياهان و دامها، آنزيم توليد مي کنند. با توجه به اينکه آنزيمها براي واکنش هاي کاتاليزوري خود بسيار اختصاصي عمل مي نمايند، افزودن مخلوطي از آنزيمهاي مختلف ( مولتي آنزيم ) به جيره غذايي براي تجزيه مواد غير قابل استفاده و کم ارزش مي تواند مفيد واقع گردد.
به طور كلي مزاياي استفاده از آنزيم ها عبارتند از:
كاهش هزينه توليد به علت افزايش بهره وري يا كاهش هزينه مربوط به تهيه غذا
بستر خشك به همراه افزايش كيفيت لاشه ، كاهش تعداد تخم مرغهاي كثيف، بهبود کیفیت پوسته تخم مرغ و افزايش قابليت جوجه در آوري
كاهش ميزان كود
بهبود يكنواختي گله

يک مرغ گوشتي جوان ازتوانايي فوق العاده اي در تبديل غذا به وزن برخوردار است ولي حدودا ۲۵ درصد از انرژي تام و ۵۰ درصد از نيتروژن دريافتي را، از راه مدفوع به خارج دفع مي کند . اين هدر رفتن ترکيبات غذايي را بويژه در دامهاي جوان مي توان تا حد زيادي به عدم توليد آنزيم به مقدار کافي ، نسبت داد که با افزودن آنزيم به جيره موجبات کاهش ويسکوزيته و بهبود قابليت هضم ترکيبات غذايي جيره و در نتیجه بهبود راندمان تولید و کاهش هزینه های خوراک را مي توان فراهم آورد
انواع آنزيمهاي مورد استفاده در تغذيه طيور :
1- زایلانازها: اين آنزيم داراي اثر بيشتري در مقايسه با ساير کاهش دهنده هاي ويسکوزيته مي باشد و اثر خود را از طریق قابل حل کردن آرابينوگزيلان ها و شکستن مولکول هاي بزرگ آنها اعمال مي کند
2- بتا گلوکاناز: اين آنزيم باعث کاهش ويسکوزيته محتويات گوارش در جوجه هايي مي شود که توسط جيره هاي حاوي جو که داراي بتا گلوکان بالا می باشد تغذيه شده اند و در نتيجه باعث بهبود عملکرد بويژه در طيور مي گردد. از ديگر اثرات اين آنزيم ، کاهش بروز چسبندگي مقعدمي باشد . بهبودوضعيت بستر و کاهش تعداد تخم مرغهاي کثيف از اثرات ديگر استفاده از اين آنزيم مي باشد .
3- پنتوزاناز (آرابینوزایلاناز ): اين آنزيم باعث کاهش ويسکوزيته محتويات گوارشي در جوجه هايي مي شود که توسط جيره هاي گندمي که مقادير محسوسي آرابينو گزيلان دارند، تغذيه شده اند و بدينوسيله منجر به بهبود عملکرد ، طيور مي شود.
4- فیتاز: به منظور استفاده بيشتر از فسفات گياهي و در نتيجه کاهش نياز به افزودن فسفات هاي غير آلي به جيره بکار مي رود. همچنين باعث حذف اثرات ضد تغذيه اي اسيد فيتيک که درموادی مانند سویا وجود دارد هم مي گردد .
۵- سلولاز: باعث تخمير ديواره سلولهاي گياهي از ساختمان سلولي اجزا غذايي و در نتيجه از طريق رها سازي مواد غذايي موجود در گياهان، موجب تسهيل بيشتر هضم کامل گياهان سبز مي شود .
۶- پروتئاز: باعث تکميل ظرفيت پروتئوليتيک آندوژن مي شود و به حيوانات ضعيف يا جوان که عمل هضمي آنها ممکن است کافي نباشد، ياري مي نمايد. فعاليت پروتئوليتيک همچنين مي تواند جذب بيشتري از مواد غذايي را بوسيله فروپاشي ساختمان پروتئين گياهي ميسر نمايد.
۷ - آمیلاز: باعث تکميل ظرفيت آمينوليتيک آندوژن مي شود و باعث هضم بهتر و بيشتر نشاسته مي شود.
۸- لیپاز: با هيدروليز چربي ها مي تواند در توسعه منابع ارزان چربي بسيار مفيد و موثر باشد .همچنين مي تواند به آنزيمهاي آندوژن نيز کمک نمايد.
۹ - پکتیناز: با تجزيه پکتيک بعنوان يک عامل ضد تغذيه اي لگومينه ها که يک قسمت اصلي پلي ساکاريد آنها، را تشکيل مي دهد از خواص اين آنزيم مي باشد.

اسیدهای آلی محیط اسیدی روده بطور طبیعی سدی برای تكثیر عوامل بیماریزا و بروز عفونت در میزبان میباشد اسید های آلی با کاهش PH دستگاه گوارش باعث کاهش فعالیت میکروبی ومیزان دفع نیتروژن با منشأ داخلی می شوند و در نتیجه با کند شدن سرعت جایگزینی سلولهای گوارشی و ترشح موسین میزان اتلاف انرژی کاهش می‌یابد علاوه بر این به واسطه جلوگیری از رشد باکتریهای بیماریزا و باكتریهایی همانند E.coli و سالمونلا (كه قادرند بین انسان و دام بیماریهای مشتركی ایجاد نمایند) برای سلامتی حیوان مفید می‌باشند. اسید فورمیك، استیك، پروپیونیك، لاكتیك، بوتیریك، فوماریك، مالیك، سیتریك و بنزوئیك از متداول‌ترین اسیدهای مورد استفاده به همین منظور میباشند. در اینجا لازم است اشاره شود استفاده از اسیدهای آلی بر خلاف تعدادی از تركیبات كه تاریخ استفاده از آنها به بیش از دو دهه نمی‌رسد از سالهای دور مورد استفاده قرار گرفته‌اند. معهذا با منع مصرف محركهای رشد آنتی‌بیوتیكی، استفاده از آنها امروزه اهمیت بیشتری یافته است.
استفاده از اسیدهای آلی بعلاوه می‌تواند :
بطور مستقیم اثر باكتریسیدی داشته باشد و همچنین موجب کاهش ضریب تبدیل خوراک از طریق افزایش قابلیت هضم خوراك، افزایش ترشح آنزیم‌های پانكراس، افزایش جذب مواد معدنی( کلسیم، فسفر، منیزیم روی )، كاهش بروز كوكسيديوز و مشكلات گوارشي، کاهش تلفات و بهبود وضعیت سیستم ایمنی پرنده شود تعدادی از اسیدهای آلی و بویژه بوتیریك می‌توانند بعنوان منبع انرژی توسط آنتروسیت‌ها مورد استفاده قرار گیرند. باید اضافه كرد كه اگرچه مورد استفاده اسیدهای آلی در حیوانات تك معده‌ای می باشد ولی در حال حاضر استفاده از آنها در صنعت طیور بصورت گسترده صورت نمی‌گیرد.

پروبیوتیك‌ها
با منع استفاده از محركهای رشد آنتی‌بیوتیكی، پروبیوتیك‌ها از مهمترین افزودنی‌های خوراكی بوده‌اند كه بصورت قابل‌توجهی توانسته‌اند خلاء استفاده از آنتی‌بیوتیك ها را پر كنند.واژه پروبيوتيك‌ از دو كلمه يوناني «پرو» و «بيوتيك» به معناي «براي زندگي» گرفته شده است و در تضاد با واژه آنتي‌بيوتيك به معناي «ضدحيات» مي‌باشد پروبیوتیك‌ها عبارت اند از بافت‌های زنده میكروبی غیر بیماریزا كه به خوراك و در مواردی به آب ‌آشامیدنی اضافه میشوند. پروبيوتيك‌ها از طريق توليد برخي مواد مغذي، آنزيم‌ها و يا تركيبات ضدباكتريايي، براي ميزبان سودمند هستند. میکروارگانیسم‌های سودمند با استفاده از مكانیسم‌هایی از قبیل رقابت برای مواد غذایی، توليد اسید چرب فرار ، رقابت برای جایگاه‌های اتصال در اپیتلیوم روده و تحریك سیستم ایمنی، سبب كنترل جمعیت باکتریهای بیماریزا می‌شوندفلورميكروبي روده مي‌تواند با توليد گروهي از ويتامين‌ها، به بهبود ساختار اپيتليوم روده و افزايش تراکم پرزها كمك كند و بنابراين ظرفيت جذبي مواد مغذي و بازده توليد حيوان افزايش مي‌يابد سالمونلا ، كمپیلوباكتر و لیستریا از عوامل بیماریزایی هستند كه خسارت ناشی از عفونت آنها در انسان كه در نتیجه‌ی مصرف فرآورده‌های طیور آلوده ایجاد می‌گردد بسیار زیاد و در سال 1997 در آمریكا سبب 1500 مورد مرگ و 5 میلیون بیماری گردیده است. درمان عوارض روده‌ای با استفاده از پروبیوتیك‌ها امروزه امری ثابت شده میباشد كه علت آن احتمالاً ناشی از رقابت با عوامل بیماریزای روده ، ترشح تركیبات ضد باكتریایی و تغییر و بهبود سیستم ایمنی بافت روده میباشد .همچنین با مصرف پروبيوتيك‌ها، غلظت كلسترول پلاسما و زرده تخم‌مرغ كاهش مي یابد. اثرات مثبت استفاده از پروبیوتیك‌ها در درمان عوارض ویروس نیز اخیراً گزارش شده است. بطور خلاصه می‌توان گفت كه از میان افزودنی‌های غذایی، پروبیوتیك‌ها با دارا بودن قابلیت پیشگیری و درمان جزو مفیدترین تركیبات برای پرورش گله‌های سالم‌تر میباشند.

پری بیوتیك‌ها
پری بیوتیك‌ها یا پره بیوتیك‌ها عبارتند از کربوهیدرات‌های غیر‌قابل هضمی كه با تحریك انتخابی رشد و یا فعالیت یك یا تعدادی از باكتریها در بخش زیادی از دستگاه گوارش، بر میزبان اثر مطلوبی بجا می‌گذارند. پری بيوتيك‌ها، اجزاي غذايي هستند كه توسط ميزبان هضم نمي‌شوند و يا به مقدار كمي استفاده و سوخت و ساز مي‌شوند، لذا مي‌توانند با عبور از قسمت‌هاي بالايي دستگاه گوارش، به فلور روده بزرگ برسند و به عنوان پيش‌ماده‌اي براي يك يا تعداد بيشتري از گونه‌هاي باكتريايي مفيد به كار روند. سرانجام اينكه با تغيير سودمند فلور ميكروبي دستگاه گوارش، در بهبود سلامت ميزبان مؤثرمیباشند. در واقع، تنها تركيبات غذايي غيرقابل هضم و قابل تخمير، پری بيوتيك‌ها هستند. اغلب پری بيوتيك‌ها ، كربوهيدرات هستند. بسیاری از این کربوهیدرات‌ها زنجیره‌های کوچکی از مونوساکاریدها هستند که به عنوان اولیگوساکاریدها شناخته می‌شوند. واژه پری بيوتيك‌ ‌ به هيدرات‌هاي كربن غيرقابل هضم محدود مي‌شود. اثر ویژه آنها بر روی سلامتی و تندرستی میزبان تقریباً مشابه با پروبیوتیك‌ها می‌باشد و از طریق تحریک میکروارگانیسم‌های مفید دستگاه گوارش عمل می‌نمایند.مصرف پری بيوتيك‌ها در جیره ممکن است افزایش وزن، نسبت ضریب تبدیل غذایی، سلامت حیوان و سیستم دفاعی میزبان را بهبود دهد. پری بيوتيك‌ها مي‌توانند انرژي و ساير مواد مغذي مورد نياز مخاط روده‌ و پيش‌ماده تخمير باكتريهاي روده كور جهت توليد ويتامين‌ها و آنتي‌اكسيدان‌هاي ضروري براي ميزبان را فراهم كنند پژوهشگران در سال 2002 به اين نتيجه رسيدند كه پری بيوتيك‌ها به طور انتخابي، با افزايش رشد و فعاليت لاكتوباسيل‌ها و بيفيدوباكترها(باكتريهاي مفيد روده) و كاهش رشد و فعاليت‌ باكتريهاي مضر، باعث بهبود سلامت ميزبان مي‌شوند مصرف اولیگوساکاریدها می‌تواند فعالیت ماکروفاژها را در دستگاه گوارش تحریک کند

سین‌بیوتیك‌ها
ترکیب پروبیوتیک و پری بیوتیک، سین‌بیوتیک نامیده می‌شود. اين تركيب مي‌تواند بقاء ميكروارگانيسم‌هاي پروبيوتيك‌ را بهبود بخشد، زيرا قادرند از پری بیوتیک ها به عنوان پيش‌ماده‌اي براي تخمير استفاده كنند. پژوهشگران در سال 2001، سين‌بيوتيك‌ها را به عنوان فرآورده‌هاي توليد شده از تخمير، تعريف نمودند. از آنجا كه سين‌بيوتيك، مخلوطي از پروبيوتيك‌ و پری بیوتیک است،‌ هنگامي كه انتخاب مناسب فرآورده‌ها صورت گيرد، پری بیوتیک ‌ها تخمير خواهند شد و در نتيجه اين تعريف ملموس‌تر مي‌شود. تخمير مي‌تواند به توليد اسيدهاي چرب كوتاه زنجير منجر شود. مخلوط فروكتو‌اوليگوساكاريد و بيفيدوباكترياها، و لاكتيتول‌ و لاكتوباسيل‌ها نمونه‌‌هايي از سين‌بيوتيك‌ها مي‌باشند. پژوهشگران در سال 1991 مخلوطي از فروكتواوليگوساكاريد و فلور حذف رقابتي را جهت كاهش استقرار سالمونلا در جوجه استفاده نمودند و مشاهده كردند كه اين مخلوط، در جلوگيري و كاهش استقرار سالمونلا مؤثرتر از مصرف جداگانه فروكتواوليگوساكاريد و فلور حذف رقابتي مي‌باشد.

گیاهان دارویی و روغن‌هاي فرار استخراجي:
یکی از جایگزین‌های آنتی‌بیوتیک می‌تواند گیاهان دارويی و عصاره آنها و یا روغن‌های فرار استخراجی از آنها باشد که به واسطه فعالیت ضد‌میکروبی‌شان شناخته شده‌اند. ترکیباتی که بنام روغن‌های فرار استخراجی شناخته می‌شوند، روغن‌های فرار از محصولات گیاهی هستند که بوسیله بخار و یا تقطیر آب یا فعالیت آنزیمی به دنبال تقطیر آب، استخراج می‌شوند و بعضی از آنها نیز به صورت سنتتیک تولید می‌شوند. اکثر روغن‌های فرار استخراجی مرکب از مخلوط هیدروکربن‌ها، ترکیبات اکسیژن‌دار مانند الکل، استرها، آلدهیدها، کتون‌ها و درصد کوچکی باقیمانده غیر فرار مانند پارافین و واکس می‌باشد. در خصوص ویژگی تحریک کنندگی اشتها، اثرات ضدمیکروبی و آنتی‌اکسیدانتی مدراکی وجود دارد
محققین پیشنهاد کردند که اثرات عصاره گیاهی در حفظ سلامت حیوان می‌تواند به واسطه عوامل زير باشد:
گیاهان دارويي و ترکیبات فعال آنها می‌تواند به عنوان محرک اشتها، محرک تولید بزاق، افزایش تولید شیره معدی و پانکراس ، تحریک آنزیم‌هاي اندوژنوسي، یک عمل شبیه آنتی‌بیوتیک در برابر میکروارگانیسم‌های روده‌ای با کاهش ضخامت پرز و در نتیجه کاهش متابولیسم پروتئین سلول روده و تنظیم فلور میکروبی دستگاه گوارش و ویژگی آنتی‌اکسیدانت ( اکسیداسیون پائین‌تر اسیدآمینه ) استفاده شوند. هر چند اهمیت این فاکتورها به روشنی برای جوجه‌ها مشخص‌نمی‌باشد.

نتیجه گیری
با هدف تولید حیوانات فارمی سالم و "طبیعی" از جمله طیور، و با هدف آلودگی هرچه كمتر محیط زیست و تغییر اكوسیستم ، روشهای پرورش و از جمله تغذیه دچار تحول شده و در این رابطه قوانین و استانداردهای متعددی برای كیفیت مواد اولیه و خوراك طیور وضع شده‌اند. با حذف و محدودشدن استفاده از تركیبات آنتی‌بیوتیكی ، محركهای رشد آنتی‌بیوتیكی و سایر تركیبات شیمیایی و ادامه این روند در آینده ، افزودنی‌های طبیعی جایگزین مواد حذف شده گردیده‌اند، طوریكه در صنعت طیور بسیاری از كشورها افزودنی‌های طبیعی جایگزین آنتی بیوتیک ها شده‌اند. در كشورهایی كه تاكنون قانون منع استفاده از این تركیبات باجراء در نیامده است ، بعلت آگاهی بیشتر مصرف‌كنندگان و فشار افكار عمومی برای تولید فرآورده‌های فارمی "طبیعی" و حفظ محیط زیست، مصرف این‌گونه تركیبات كاهش و محدود گشته است. با منع و یا محدود شدن استفاده از آنتی‌بیوتیك‌ها و تركیبات شیمیایی ، افزودنی‌های طبیعی و بویژه در دو دهه اخیر، تولید و در دسترس صنعت طیور قرار گرفته‌اند كه بنام افزودنی‌های نو پدید نیز نامگذاری شده‌اند. از میان افزودنی‌های خوراكی نو پدید ، پروبیوتیك‌ها از مهمترین و مؤثرترین افزودنی‌ها بوده که توانسته‌اند جایگزین مناسبی برای آنتی بیوتیک های محرک رشد باشند.آنزیم ها، خنثی‌كننده‌های مایكوتوكسین‌ها ، اسیدهای آلی و تعدادی از افزودنی‌های دیگر با منشاء گیاهی نیز توانسته‌اند در دست‌یابی به هدف تولید طیور سالم و طبیعی مؤثر باشند. با استفاده از آنزیم‌ها، بهره‌وری خوراك افزایش یافته و امكان آلودگی كمتر محیط زیست نیز عملی گردیده است. با هدف دست‌یابی به تولید صددرصد "طبیعی" و بدون آنتی‌بیوتیك طیور ، تحقیقات در این‌باره ادامه داشته و مسلماً افزودنی‌های خوراكی جدیدتری در آینده تولید و در دسترس صنعت طیور قرار خواهد گرفت.
باتوجه به تعدد و تنوع افزودنی‌های خوراكی جدید ، اطلاع‌رسانی كامل و آموزش دست‌اندركاران صنعت طیور در تمام رده‌ها می‌تواند كمك شایانی به استفاده بهینه از این فرآورده‌ها بنماید.

فهرست منابع
فولر، ر. 1380. پروبیوتیك‌ها و كاربرد آنها در تغذیه دام و طیور. ترجمه: افشارمازندران، نادر وابوالفضل رجب. انتشارات نوربخش. تهران. 392ص.
کمال زاده، عزیزاله.، 1386. کنترل آلودگی ها و مایکوتوکسین ها در خوراک (تالیف). انتشارات تهران: سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، دفتر خدمات تکنولوژی آموزشی- نشر آموزش کشاورزی
مکدونالد، پی.، ادواردز، آر،ای.، گریل هال،جی، اف، دی.، مورگان، سی، ای.، 1386. تغذیه دام مکدونالد. ترجمه: نوید شاد، بهمن و جعفری صیادی، علیرضا. انتشارات حق شناس.رشت.764ص.

Baldioli, M.; Servili, M., Perretti, G. and Montedoro, G.F. 1996. Antioxidant activity of Tocopherols and phenolic compounds of virgin olive oil. Journal of the American Oil Chemists’ Society 73 :1589-1593.
Bryden, W. L. 2008. Mycotoxins and animal productivity. World nutrition foru,. Tyrol: Austria 31-32.
Canib, N., Engberg, R. M. and Jensen, B. B. 2003. An overview of the effect of organic acids on gut flora and gut health. Danish institute Agribiological Science Research. Center Foulum, Denmark.
Deans, S.G. and Ritchie, G. 1987. Antibacterial properties of plant essential oils. Int. J. Food Microbiol. 5: 165-180.
Dibner, J. J. and Richards, J. D. 2004. The digestive system: Challenges andopportunities. Applied Poultry Research. 13: 86-93.
Fuller, R. 1989. Probiotics in man and animals. Journal of Applied Bacteriology. 66: 365-378.
Gibson, G. R. and Fuller, R. 2000. Aspects of in vitro and in vivo research approaches directed toward indentifying probiotics and for human use. Journal of Nutrition. 130: 391S-395S.
Gibson, G. R. and Roberfroid, M. B. 1995. Dietary modulation of the human colonic microbiota: introducing the concept of probiotic. Journal of Nutrition.125: 1401-1412.
Kamel, C. 2001. Tracing modes of action and the roles of plant extracts in non-ruminants. Pages 135-150 In: Recent advances in animal nutrition. Garnsoworthy, P.C., Wiseman, J. eds, Nottingham University Press, Nottingham.
New Man, K. E., Jacues, K. and Buede, R. P. 1992. Effect of mannamoligosaccharide on performance of calves fed acidfied and nonacidified milk replacers. Journal of Animal Science. 71(Suppl.1). 271.(Abstract).
Schedle, K. Plitzner C. 2008. Prospects to control emissions of nitrogen, phosphorus and heavy metals (Zn, Cu) from livestock production by professional animal nutrition. World nutrition forum. Tyrol: Austria, 131-140.
Smits, C.H.M., Veldman, A., Verkade, H.J. and Beynen, A.C. 1998. The inhibitory effect of carboxymethylcellulose with high viscosity on lipid absorption in broiler chickens coincides with reduced bile salt concertration and raised microbial numbers in the small intestine. Poult. Sci. 77:1534-1539.
Tissier, H. 1984. Taxonomy and ecology of bifidobacteria. Bifidobacteria microflora. 3:11-28.
Van Immerseel, F., De Smet, I., De Buck, J., Meulemans, G., Haesebrouck, F. and Ducatelle, R. 2002. Development of a chicken ceacal epithelial cell model to study in vitro Salmonella epithelium interactions. Internatoinal Symposium Salmonella and Salmonellosis, Ploufrragan, France.

 

 

با تشکر از مهندس علی اصغر شعبانی فتح
دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه دام و طیور دانشگاه ارومیه


دسته بندی :


 

آخرین مطالب

» ارائه مشاوره درسی و آماری و امکان طراحی پرایمر در سایت ( جمعه سی ام خرداد 1393 )
» تلقيـح در زمان ثابت ( شنبه چهارم مرداد 1393 )
» هورمون eCG و اثرات آن روی فاکتورهای تولید مثلی بز ( شنبه چهارم مرداد 1393 )
» ژن کانديدا ( دوشنبه سی ام تیر 1393 )
» Association of pituitary specific transcription factor-1 (POU1F1) gene polymorphism with growth and ( دوشنبه سی ام تیر 1393 )
» ELISA ( شنبه بیست و هشتم تیر 1393 )
» الکتروفورز ( شنبه بیست و هشتم تیر 1393 )
» چربی­ ها و تاثیرگذاری آن‌ها بر عملکرد تولید مثلی ( شنبه بیست و هشتم تیر 1393 )
» بررسی بیوانفورماتیکی ساختار پروتئین ( پنجشنبه دوازدهم تیر 1393 )
» مطالعات پویش کل ژنومی ( GWAS) ( پنجشنبه دوازدهم تیر 1393 )
» منابع پروتئینی و لیزین و منتیونین در تغدیه گاو ( دوشنبه نهم تیر 1393 )
» Management Strategies to Reduce Heat stress ( دوشنبه نهم تیر 1393 )